Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Pliki cookies
Aktualności (ostatni kwartał)
Specjały
Przepisy i receptury
    Wigilia i Boże Narodzenie
    Karnawał
    Wielkanoc
    Chleb, bułki i bułeczki
    Pieczywo obrzędowe
    Przystawki
    Zupy i polewki
    Potrawy z baraniny
    Potrawy z drobiu
    Potrawy z dziczyzny
    Potrawy z grzybów
    Potrawy z mąki
    Potrawy z mięs różnych
    Potrawy z ryb
    Potrawy z warzyw
    Potrawy z wieprzowiny
    Potrawy z wołowiny
    Jedno danie
    Napoje i kompoty
    Ciasta
    Desery
    Z miodem i na miodzie
    Nalewki i wódki
    Owoce i warzywa
    Przetwory
    Wyroby wędliniarskie
Przyprawy
Poradnik Babci Aliny
Gwarzenie przy warzeniu
Ćwierkanie na tapczanie
Wierszowane jodło
Pokochajmy chwasty
Zioła
Miody
Wody mineralne
Wokół kuchni i stołu
Obyczaje
Rękodzieło
Biblioteczka
Na wesoło
Rozmaitości
Do pobrania
Redakcja
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
LISTA PRODUKTÓW TRADYCYJNYCH
BIBLIOTECZKA PDF
KUCHNIA WROCŁAWIA

DZIKA RÓŻA (łac. Rosa canina L.)

 
 
Róża występuje jako kolczasty krzew lub pnącze z rodziny różowatych (Rosaceae).  Ocenia się, że istnieje ok. 200 gatunków róż, a różnych form i odmian ponad 20 000.
Wiele gatunków tworzy owocnie nadające się na przetwory domowe. Są one również wykorzystywane w ziołolecznictwie.
Płatków niektórych gatunków róży używa się w przetwórstwie domowym, perfumerii i przemyśle kosmetycznym.
- A A A +
Drukuj Drukuj
 E-mail  E-mail
RSS RSS
W Polsce dziko rośnie 20 gatunków. W pozyskiwaniu owocni i płatków największe znaczenie mają:
 - róża dzika (polna) Rosa canin L.
 - róża pomarszczona (fałdzistolistna) Rosa rugowa Thunb.
 - róża stulistna Rosa centyfolia L.
 
Róża dzika:
Jest wysokim krzewem, dorasta do 2 m wysokości. Może być sadzona w parkach, większych ogrodach rekreacyjnych. Występuje w Europie, na Syberii, Ameryce Północnej i Meksyku. W Polsce rośnie pospolicie na terenie całego kraju. Kwitnie maj - czerwiec, owoce dojrzewają we wrześniu. Owoc pozorny (szupinka), powstaje z dna kwiatowego. Wewnątrz znajdują się liczne owoce właściwe w postaci białawych lub żółtych orzeszków. Na przetwory zbiera się je gdy są jeszcze twarde, ale już wybarwione na czerwono.
 
Róża pomarszczona: Pochodzi z Azji wschodniej (Chiny, Korea, Japonia, wschodnie krańce Rosji). Do Europy została sprowadzona jako roślina ozdobna i surowiec do produkcji olejków różanych. Tworzy krzewy wysokości 1 - 2 m. Pędy ma grube, bardzo kolczaste i szczeciniaste. Szybko się rozrasta, nadaje się na żywopłoty. Kwitnie od czerwca do jesieni. Owoce są duże, różowoczerwone. Dojrzewają od lipca do jesieni.  W przetwórstwie domowym wykorzystywane są owoce i płatki.
 
Róża stulistna: Pochodzi znad Morza Czarnego, dorasta do 2 m wysokości. Kwiaty pełne, kuliste, wydzielają intensywny zapach. Owoców nie zawiązuje. Płatki są wykorzystywane w przetwórstwie domowym i przemyśle perfumeryjnym do produkcji olejków. Stwierdzono, że róża stulistna jest prawdopodobnie wielokrotnym mieszańcem Rosa gallica, Rosa damascena, Rosa moschataRosa canina.
  
Owoce (owoce pozorne, szupinki) róży dzikiej i pomarszczonej mają cenny skład chemiczny. Są bogate przede wszystkim w witaminę C. Zawierają również garbniki, kwasy organiczne, cukry, oraz mniejsze ilości witamin B1, B2, K, P, flawonoidy (związki chemiczne występujące w roślinach - pełniące funkcję barwników, przeciwutleniaczy, naturalnych fungicydów i insektycydów, chroniący chrośliny przez atakiem grzybów i owadów), składniki mineralne; potas, fosfor, magnez, siarka, sód, żelazo, wapń i chlor,  oraz inne związki.

Utarło się powszechnie przekonanie, że im bardziej kwaśny owoc, tym więcej zawiera witaminy C. Stąd cytryny do dziś uważane są za symbol witaminy C. Ale zawierają jej zaledwie 30- 50 mg w 100 g, podczas gdy rosnące w Polsce owoce dzikiej róży mają jej aż średnio 30- krotnie więcej.  

Nie ma różnicy strukturalnej między witaminą C syntetyczną a naturalną. Jest jednak  ogromna różnica w ich przyswajalności. Naturalna witamina jest o wiele lepiej wchłaniana przez komórki, ponieważ obecne w roślinach flawonoidy potęgują jej działanie. W owocach róży jest ona trwała i nie ulega tak łatwo utlenieniu i rozkładowi jak w innych owocach i warzywach.

Owoce właściwe (nasiona, orzeszki Semen Cynosbati) zawierają witaminę E, olejki lotne oraz olej. Olej z dzikiej róży szczególnie polecany jest przy skórze wrażliwej, uszkodzonej (także przez nadmierne opalanie), przy cerze ze skłonnością do pękania rozszerzonych naczyń krwionośnych. Olej wspomaga również łuszczącą się skórę, hamuje proces starzenia, jest również dobry dla skóry tłustej ze skłonnością do trądziku. Wykazuje działanie ochronne, przeciwzapalne, rozjaśnia, uelastycznia i ożywia zmęczoną skórę i wygładza zmarszczki.

Róża jest jedną z tych roślin, które stosowane były w lecznictwie od najdawniejszych czasów. W medycynie ludowej stosowana była w nadciśnieniu, chorobach serca i wątroby. Płatki kwiatowe stosowano przy niestrawnościach, bólach gardła, ranach i chorobach skóry.

Olejek różany rozpuszczony w wodzie (tzw. woda różana) stosowany był jako środek antyseptyczny przy zapaleniu spojówek.

Owoce dzikiej róży działają ogólnie wzmacniająco. Witamina C i inne obecne w dzikiej róży uzupełniają niedobory witamin w chorobach przeziębieniowych, podczas ciąży, przy nadmiernej kruchości naczyń oraz kamicy żółciowej i nerkowej. Działają również żółciopędnie i rozkurczowo, stosowane są przy nieżytach przewodu pokarmowego, biegunkach, w chorobach wrzodowych żołądka, dwunastnicy i w chorobach zakaźnych.

Warto pamiętać, że preparaty i soki z dzikiej róży najlepiej pić na czczo. Nie chodzi tutaj tylko o fakt, że mają one wtedy największą skuteczność działania. W tym przypadku chodzi również o przepłukanie układu pokarmowego rankiem, kiedy w naszym żołądku może zalegać jeszcze nie do końca przetrawiona i mocno zakwaszona kolacja. W ten sposób unikamy uczucia „palenia” w gardle.

Owoce i płatki kwiatowe róży warto również wykorzystywać w przetwórstwie domowym. Można je przetwarzać na konfitury, marmolady, soki, syropy, nalewki i likiery, jak również suszyć z przeznaczeniem na herbatkę. Ważnym jest, że witamina C doskonale utrzymuje się w przetworach, sokach, nektarach i konfiturach. W owocach róży jest ona odporna na wysoką temperaturę i procesy przetwarzania.

Róże hodowane były już około 5000 lat temu w Sumerze, skąd rozprzestrzeniły się po całej Mezopotamii. W tym samym mniej więcej czasie uprawę róż znano również w Chinach. W Egipcie róża poświęcona była Izydzie, a korona z róż zwanych ”świętymi różami abisyńskimi) stanowiła część wyposażenia zmarłych Na ścianach egipskich grobowców często można znaleźć uwiecznione kwiaty róż.

W starożytnej Grecji róża była symbolem Afrodyty, bogini miłości. Antyczni Rzymianie pasjonowali się różami, hodowali je w ogrodach, przystrajali nimi sale bankietowe i stoły. Lokalna produkcja nie zaspokajała potrzeb Rzymian, sprowadzano je więc całymi okrętami z Północnej Afryki, głównie z Egiptu, Kartaginy i Cyrenajki. Tu sprawdziło się tragicznie przysłowie „co za dużo, to niezdrowo”. Podczas tzw. uczty Heliogabala (218 n.e.) czternastoletni imperator zadusił swych gości nadmierną ilością spadających z sufitu płatków róż.

Persowie uważali różę za królową ogrodów, następnie Arabowie po podbiciu Persów w VII wieku przejęli od nich miłość do ogrodnictwa i hodowli róż. 

Karol Wielki w edykcie z 794 roku n.e. przykazywał miastom uprawę drzew owocowych, roślin leczniczych i krzewów ozdobnych - na pierwszym miejscu w edykcie wymieniona była róża.

Róże odgrywają dużą rolę w różnych dziedzinach życia i działalności ludzi; w literaturze, sztuce, zdobnictwie, architekturze, heraldyce, symbolice, obrzędowości, lecznictwie, przetwórstwie.


DŻEM Z OWOCÓW DZIKIEJ RÓŻY - WYKWINTNY.

Składniki:
2 kg owoców dzikiej róży, 1 szklanka wody, 1,2 kg cukru.
Wykonanie:
Dojrzałe owoce przebrać, umyć pod bieżącą wodą, osączyć.
W każdym owocu zrobić szpilką dziurkę i wybrać nasiona, przepłukać kilka razy pod bieżącą wodą, osączyć.
Do rondla o grubym dnie wsypać cukier, dodać wodę, wymieszać i przygotować syrop, często mieszając i usuwać pianę.
Do gorącego syropu dodać owoce dzikiej róży i gotować na małym ogniu 10 min., odstawić na 2-3 godziny.
Gotować ponownie na małym ogniu tak długo, aż dżem nabierze właściwej gęstości.
Gorący dżem przełożyć do umytych, wyparzonych, wysuszonych słoików.
Przechowywać w chłodnym, ciemnym pomieszczeniu.
 

KONFITURA Z RÓŻY I.
 
Składniki:
1 kg owoców dzikiej róży, 1,5 kg cukru, 2 szklanki wody, 1 cytryna (sok), 2 cukry waniliowe.
 
Wykonanie:
Dojrzałe, twarde owoce róży umyć, wyciąć pestki i włoski, jeszcze raz dokładnie umyć i odsączyć na sicie.
Ugotować syrop z połowy cukru, włożyć owoce róży i gotować przez kilka minut, aż róża zrobi się szklista. Zdjąć z ognia i odstawić na 24 godziny.
Owoce wyjąć łyżką cedzakową, dodać pozostały cukier, cukier waniliowy i sok z cytryny. Całość chwilę gotować, dodać owoce i smażyć na małym ogniu.
Usmażoną konfiturę przełożyć gorącą do słoiczków, zakręcić i odstawić do góry dnem.
Zamiast soku z cytryny można dodać pół szklanki owoców białych porzeczek, lub płaską łyżeczkę kwasku cytrynowego.

Konfiturę z róży używać do deserów i dekoracji tortów, lub jako dodatek do herbaty.


KONFITURA Z RÓŻY II.
 
Składniki:
0,5 kg owoców dzikiej róży, 0,5 kg cukru, 1 szklanka soku z jabłek, 1 litr wody.
 
Wykonanie:
Dojrzałe, twarde owoce róży umyć, wyciąć pestki i włoski, jeszcze raz dokładnie umyć i odsączyć na sicie. Włożyć do wrzącej wody i gotować kilka minut, odcedzić.
Do garnka wsypać cukier, wlać świeżo wyciśnięty sok z jabłek, zagotować.
Wsypać dokładnie osączone owoce róży, zagotować i odszumować, odstawić do następnego dnia. Ponownie zagotować, zszumować i odstawić do wystygnięcia konfitury.  
Jeszcze raz zagotować, dokładnie usunąć pianę i przełożyć do wygotowanych słoiczków.
Zakręcić i odstawić do góry dnem.


KONFITURA Z RÓŻY III.
 
Składniki:
1 kg owoców dzikiej róży, 1 kg cukru, 1 cytryna (sok), 1 kieliszek białego wina, 0,5 litra wody.
 
Wykonanie:
Dojrzałe, twarde owoce róży umyć, wyciąć pestki i włoski, jeszcze raz dokładnie umyć i odsączyć na sicie. Wrzucić do wrzącej wody, gotować chwilę, aby owoce zmiękły, przelać na sito, spłukać zimną wodą i osączyć.
Z cukru i wody ugotować syrop, do gorącego włożyć owoce i gotować na małym ogniu kilkanaście minut (sprawdzić jeszcze raz czy owoce są odpowiednio miękkie), po czym zlać syrop, a owoce przełożyć do słoików.
Do syropu dodać sok z cytryny i wino, gotować powoli aż zgęstnieje. Wtedy zalać nim owoce w słoikach.
 
Jest to doskonała w smaku i piękna w kolorze konfitura, świetny dodatek do herbaty lub jako nadzienie do pączków.


KWAS Z OWOCÓW DZIKIEJ RÓŻY.
 
Składniki:
5 szklanek świeżych owoców róży (lub 3 szklanki suszonych owoców), 1 - 2 szklanki cukru, 5 - 10 g drożdży, 1 łyżeczka kwasku cytrynowego, 4 litry wody
 
Wykonanie:
Owoce róży umyć ciepłą wodą i włożyć do szklanego naczynia. Przygotować syrop z wody, cukru i kwasku cytrynowego. Letnim syropem zalewamy owoce róży, dodajmy drożdże rozpuszczone w odrobinie syropu, całość odstawiamy na 2 - 3 dni w pokojowej temperaturze.
Następnie kwas przecedzić, rozlać do butelek, mocno zakorkować. Do każdej butelki można dodać po łyżeczce cukru, lub 3 - 5 rodzynek. Przechowywać chłodnym miejscu.
Kwas będzie do spożycia po 2 - 3 dniach.


HERBATKA Z NASION DZIKIEJ RÓŻY.
 
Składniki:
2 łyżeczki nasion dzikiej róży, 1 szklanka wody, 1 cytryna (sok), miód do smaku.
 
Wykonanie:
Nasiona róży zmiażdżyć, zalać szklanką wody i odstawić na 24 godziny. Następnego dnia zagotować, odcedzić, dodać sok z cytryny i miód do smaku.


Tekst i foto:
Andrzej Mikołajewicz - potrawyregionalne.pl
© JM Media 2011. All rights reserved.
 
Wróć ...
Napisz komentarz
  • Prosimy o komentarze odpowiadające tematowi newsa.
  • Personalne odniesienia do autorów artykułów i innych komentarzy będą usuwane.
  • Prosimy nie dodawać w komentarzach odnośnikow do swoich stron WWW. Takie komentarze również będą w całości usuwane.
  • Komentarze pozostawiane przez anonimowych, niezarejestrowanych użytkowników ukażą się na stronie dopiero po zaakceptowaniu przez moderatora.
Autor:
Komentarz:
TŁOCZNIA OWOCÓW PAWŁOWSKI
MELBA ZAPRASZA
EDYTA SZAST ZAPRASZA...
FESTIWAL ŚLĄSKIE SMAKI
KALENDARZ' 2017