Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Pliki cookies
Aktualności (ostatni kwartał)
Specjały
Przepisy i receptury
    Wigilia i Boże Narodzenie
    Karnawał
    Wielkanoc
    Chleb, bułki i bułeczki
    Pieczywo obrzędowe
    Przystawki
    Zupy i polewki
    Potrawy z baraniny
    Potrawy z drobiu
    Potrawy z dziczyzny
    Potrawy z grzybów
    Potrawy z mąki
    Potrawy z mięs różnych
    Potrawy z ryb
    Potrawy z warzyw
    Potrawy z wieprzowiny
    Potrawy z wołowiny
    Jedno danie
    Napoje i kompoty
    Ciasta
    Desery
    Z miodem i na miodzie
    Nalewki i wódki
    Owoce i warzywa
    Przetwory
    Wyroby wędliniarskie
Przyprawy
Poradnik Babci Aliny
Gwarzenie przy warzeniu
Ćwierkanie na tapczanie
Wierszowane jodło
Pokochajmy chwasty
Zioła
Miody
Wody mineralne
Wokół kuchni i stołu
Obyczaje
Rękodzieło
Biblioteczka
Na wesoło
Rozmaitości
Do pobrania
Redakcja
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
LISTA PRODUKTÓW TRADYCYJNYCH
BIBLIOTECZKA PDF
KUCHNIA WROCŁAWIA

JARZĘBINA - JARZĄB POSPOLITY (łac. Sorbus aucuparia).


Źródłosłowem łacińskiej nazwy aucuparia jest Aves cupare, co można przetłumaczyć jako „pożądanie ptaków”.
Można to również zinterpretować jako „polowanie na ptaki”, ponieważ kiedyś w trakcie polowań na ptaki używano jagód jarzębiny do zwabiania  ptaków.
W Polsce szczególnie popularne są: jarząb pospolity (jarzębina pospolita), jarząb mączny, jarząb szwedzki oraz jarząb brekinia.
- A A A +
Drukuj Drukuj
 E-mail  E-mail
RSS RSS
Najstarszy  polski jarząb pospolity rośnie w Lubiniu (gmina Świnoujście, województwo zachodniopomorskie). Wiek drzewa oblicza się na 135 lat, obwód 183 cm, pierśnica 58 cm, a wysokość - 15 m.

Znamy 80 gatunków tych drzew i krzewów ze strefy umiarkowanej północnej półkuli. W hodowli można spotkać również odmiany jarzębiny słodkiej. Najbardziej ceniony jest jarząb morawski - jego owoce można zjadać bezpośrednio po zerwaniu.
 
Jarzębina pospolita jest małym drzewem lub krzewem, rosnącym do wysokości 15 - 20 m. Żyje i owocuje ponad 100 lat. Kwitnie w maju, owocuje zaś od sierpnia do października. Kwiaty jarzębiny wysoko cenią pszczelarze - zaliczane są do ważnych roślin miododajnych.
Owoce utrzymują się na drzewie długo po opadnięciu liści i są cennym pokarmem dla naszych rodzimych, jak również przybywających z północy ptaków. Uwielbiają je także sarny, jelenie, borsuki, dziki, lisy i wiewiórki.

W lecznictwie stosuje się kwiaty i owoce. Kwiaty są doskonałym środkiem moczopędnym. Owoce zawierają kwasy organiczne, garbniki, karotenoidy, sole mineralne (potas, sód, magnez, miedź), witaminy (z grupy B, witaminy: C, E, PP, K, A) oraz cukry.
Pobudzają apetyt, leczą przewlekłe schorzenia nerek, wątroby i pęcherzyka żółciowego, obniżają cholesterol, wzmacniają serce i regulują pracę układu krążenia.

Zbiór owoców przeprowadza się w czasie, gdy zaczynają one dojrzewać i uzyskują czerwoną barwę. Owoce zbierane po osiągnięciu pełnej dojrzałości lub po przymrozkach są miękkie i ciemnieją w czasie suszenia.

Suszenie należy rozpocząć jak najszybciej po zbiorze gdyż zbyt długo przechowywane owoce pleśnieją. Prawidłowo przygotowany surowiec nie powinien posiadać czerwonokoralową barwę

Owoce jarzębiny nadają się na kompoty, syropy, wina, likiery i nalewki. Przetwory z owoców jarzębiny są doskonałym dodatkiem do dań z dziczyzny i potraw ciężkostrawnych.
Kiedyś w polskich domach popularne były konfitury jarzębinowe. Dziś większość gospodyń zarzuciła w ogóle robienie tego rodzaju przysmaków. Za to producenci alkoholu nie zrezygnowali z produkcji przepysznych jarzębiaków i chwała im za to.
 
W wierzeniach ludowych drzewo jarzębiny określane było jako siedlisko zła. Wierzono też we wróżebną moc drzewa. Kiedy jarząb zaczynał jesienią zrzucać  „czerwone korale”, ludzie mogli się spodziewać wojny, epidemii lub klęski nieurodzaju. Jednocześnie stałym elementem wieńców dożynkowych były gałązki jarzębiny po to, by zboże rodziło się dorodne.
Owoce jarzębiny miały także chronić przed nocnymi strachami. Wychodząc z chaty nocą wkładano za pas lub do kieszeni kilka czerwonych korali jarzębiny. Wierzono również, że owoce jarzębiny miały obniżać pobudliwość płciową. Wystarczyło zawiesić gałązkę jarzębiny nad łóżkiem jurnego chłopaka czy też  „chutliwej” dziewczyny, aby natychmiast  „nieskromne chęci uśmierzyć”.

 

BIAŁA KAPUSTA Z JARZĘBINĄ.
 
Składniki:
1 główka białej kapusty, 10 listków laurowych, kilka ziaren pieprzu i ziela angielskiego, pół łyżeczki kminku, 2 duże cebule, 2 kiście jarzębiny, 2 łyżki soli.
 
Wykonanie:
Kapustę umyć, poszatkować i odstawić na kilka godzin. Odlać sok.
Cebulę obrać i pokroić, jarzębinę umyć.
W dużym słoju lub garnku układać warstwami kapustę, owoce jarzębiny i przyprawy.
Po kilku dniach odlać sok z kapusty. Całość przełożyć do mniejszych słoików, zamknąć i pasteryzować 20 minut.
 

DŻEM Z JARZĘBINY, GRUSZEK I JABŁEK.
 
Składniki:
1 kg owoców jarzębiny, 0,5 kg jabłek, 0,5 kg gruszek, syrop z 1 kg cukru  i 1 szklanki wody, sok z cytryny.
 
Wykonanie:
Owoce jarzębiny sparzyć wrzątkiem. Gruszki i jabłka obrać, pokroić na ćwiartki.
Ugotować syrop, wsypać jarzębinę. Pogotować chwilę, dodać jabłka i gruszki, smażyć na małym ogniu, aż dżem uzyska właściwą przejrzystość i konsystencję.
Zakwasić sokiem z cytryny, aby utrwalić kolor. Gorący dżem przekładać do słoików, natychmiast zamykać, przykryć kocem do wystygnięcia.
wg Danuty Kazimierczuk-Poradnik Domowy nr 10/92
 
 
GRUSZKI Z JARZĘBINĄ JAKO DODATEK DO MIĘS.
 
Składniki:
2 kg jarzębiny, twarde gruszki, 1 kg cukru, 1 szklanka wody.
 
Wykonanie:
Na gorący syrop wrzucić owoce jarzębiny. Gotować na wolnym ogniu kilka minut i odstawić do wystygnięcia. Gotowanie i studzenie powtórzy dwa razy, potem odstawić do następnego dnia.
Dojrzałe, twarde gruszki obrać ze skórki, pestek i gniazd nasiennych, opłukać i wkładać do konfitury z jarzębin. Smażyć krótko na wolnym ogniu, aż gruszki będą miękkie.
Przełożyć do słoików i pasteryzować prze 20 minut w temperaturze 900 stopni C.
 

JARZĘBINA DO MIĘS.
 
Składniki:
0,5 kg owoców jarzębiny (przemrożonej lub blanszowanej), 0,5 kg jabłek, 1 łyżeczka imbiru, 1 łyżeczka chili, 1-2 ząbki czosnku, 1 szklanka cukru, 10 dag rodzynek.
 
Wykonanie:
Owoce jarzębiny umyć, odsączyć. Jabłka obrać, wyciąć gniazda nasienne, miąższ pokroić w kostkę, dodać do jarzębiny. 1/2 - 2/3 owoców i cały cukier włożyć do rondla i dusić 1 1/2 godziny.
Zdjąć z ognia, gdy owoce są rozgotowane, lekko przestudzić. Ciepłą masę przetrzeć przez sito. Pozostałe na sicie skórki wyrzucić. Czosnek obrać, posiekać. Rodzynki dokładnie opłukać.
Pozostałą jarzębinę oraz jabłka wrzucić do przecieru, dodać czosnek, rodzynki i przyprawy. Ponownie doprowadzić do wrzenia i dusić 10 minut. Spróbować czy jarzębina jest dość słodka. Jeśli trzeba, dosypać cukier i podgrzewać, by się rozpuścił.
Słoiki umyć, wyparzyć, napełnić gorącą jarzębiną, zamknąć i odwrócić do góry dnem. Przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu.
Jeśli pod koniec duszenia dodamy łyżkę octu winnego, jarzębina będzie bardziej wytrawna, świetna do dziczyzny.
 
 
SOK JARZĘBINOWY Z CZARNYM BZEM.
 
Składniki:
1 kg owoców jarzębiny (przemrożonej), 1,5 kg cukru, 0,5 litr wody, 1 kg owoców czarnego bzu.
 
Wykonanie:
Jarzębinę zasypujemy cukrem, dodajemy wodę i bardzo wolno gotujemy przez pół godziny. Następnie dodajemy bez czarny i gotujemy przez następne pół godziny.
Wszystko cedzimy przez sitko.
Powstały sok przelewamy do czystych słoiczków i odwracamy dnem do góry. Całość nakrywamy kocem w celu suchej pasteryzacji.
Sok leczy przewód pokarmowy oraz jest pomocny w leczeniu wszelkich przeziębień i stanów zapalnych górnych dróg oddechowych.
(Wg Anny Rybińskiej RZD Opoczno).
 

JARZĘBINA SUSZONA.
 
Owoce jarzębiny nadają się do suszenia po przemarznięciu i tylko z drzew rosnących z dala od arterii komunikacyjnych.
Zebrane owoce przesortować, umyć, blanszować.
Następnie odcedzić i pozostawić na sitku by dobrze obeschły z wody, po czym rozsypać luźno na blachach wyłożonych pergaminem. Blachy wstawić do piekarnika o temperaturze 45 - 50 0 C (nie wyższej). Kiedy owoce się pomarszczą, temperaturę należy podwyższyć do około 700 C, owoce dosuszyć.
Jarzębinę można suszyć także na blachach ustawionych na grzejnikach CO.
Dobry susz powinien być elastyczny. Przechowuje się go tak, jak inne owoce suszone - zabezpieczając przed dostępem światła i wilgoci.
Suszona jarzębina nadaje się do przyrządzania napojów i deserów, a także nalewek.
 
 
Tekst i foto:
Andrzej Mikołajewicz - potrawyregionalne.pl
© JM Media. All rights reserved.
 
Wróć ...
Napisz komentarz
  • Prosimy o komentarze odpowiadające tematowi newsa.
  • Personalne odniesienia do autorów artykułów i innych komentarzy będą usuwane.
  • Prosimy nie dodawać w komentarzach odnośnikow do swoich stron WWW. Takie komentarze również będą w całości usuwane.
  • Komentarze pozostawiane przez anonimowych, niezarejestrowanych użytkowników ukażą się na stronie dopiero po zaakceptowaniu przez moderatora.
Autor:
Komentarz:
TŁOCZNIA OWOCÓW PAWŁOWSKI
MELBA ZAPRASZA
EDYTA SZAST ZAPRASZA...
FESTIWAL ŚLĄSKIE SMAKI
KALENDARZ' 2017