Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Pliki cookies
Aktualności (ostatni kwartał)
Specjały
Przepisy i receptury
    Wigilia i Boże Narodzenie
    Karnawał
    Wielkanoc
    Chleb, bułki i bułeczki
    Pieczywo obrzędowe
    Przystawki
    Zupy i polewki
    Potrawy z baraniny
    Potrawy z drobiu
    Potrawy z dziczyzny
    Potrawy z grzybów
    Potrawy z mąki
    Potrawy z mięs różnych
    Potrawy z ryb
    Potrawy z warzyw
    Potrawy z wieprzowiny
    Potrawy z wołowiny
    Jedno danie
    Napoje i kompoty
    Ciasta
    Desery
    Z miodem i na miodzie
    Nalewki i wódki
    Owoce i warzywa
    Przetwory
    Wyroby wędliniarskie
Przyprawy
Poradnik Babci Aliny
Gwarzenie przy warzeniu
Ćwierkanie na tapczanie
Wierszowane jodło
Pokochajmy chwasty
Zioła
Miody
Wody mineralne
Wokół kuchni i stołu
Obyczaje
Rękodzieło
Biblioteczka
Na wesoło
Rozmaitości
Do pobrania
Redakcja
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
LISTA PRODUKTÓW TRADYCYJNYCH
BIBLIOTECZKA PDF
KUCHNIA WROCŁAWIA

WIELKANOCNY CHRZAN.


Stół wielkanocny bez szczypiącego w nos i oczy chrzanu? Przecież to nie tylko wbrew tradycji, ale także wbrew naszym, bardzo powszechnym przyzwyczajeniom. Czy bez tego ostrego dodatku równie znakomicie smakowałyby nam domowej roboty wędliny lub mięsa na zimno?
Chrzan rośnie dziko - najczęściej nad potokami, w wilgotnych zaroślach ale także przy drogach. Bywa też uprawiany na większą skalę. Ma duże liście i  podłużny, mięsisty, niekiedy dość gruby korzeń. Od niepamiętnych czasów stosowany jest jako środek przyprawowy, ale także leczniczy.
- A A A +
Drukuj Drukuj
 E-mail  E-mail
RSS RSS
Zawiera m.in.: witaminy A, B1, B2, C, sole mineralne i olejek lotny (drażniący błony śluzowe, mogący w większych dawkach doprowadzić nawet do stanów zapalnych).
Jednak korzeń chrzanu jedzony w umiarkowanych ilościach znakomicie reguluje pracę żołądka, jelit, wzmaga apetyt i korzystnie wpływa na nasz organizmy, przeciwdziałając zmęczeniu wiosennemu (zawierając dużą ilość witaminy C, przetwory z chrzanu i z jego dodatkiem zwiększają odporność organizmu).

Tarty korzeń chrzanu, przyprawiony cytryną lub kwaskiem cytrynowym oraz śmietaną, stanowi znakomitą bazę do sporządzania najróżniejszych potraw, wzbogacania smaku wędlin, mięs podawanych na zimno i innych przystawek.
Bez korzenia chrzanu trudno wyobrazić sobie marynowane i kiszone ogórki czy wyrób musztardy.

Z ostrością chrzanu wielkanocnego bywa różnie. Jadaliśmy chrzan przygotowany na wiele sposobów - od takiego, który nie tylko w nosie kręcił, łzy wyciskał i prokurował siódme poty po taki, który subtelnością doznań smakowych potrafił wprawić w zdumienia i dał się pałaszować wręcz całymi garściami.

Wielkanocne „potyczki” z chrzanem zaowocowały najrozmaitszymi przepisami i jego nieustanną (nie tylko świąteczną) obecnością w naszej, redakcyjnej kuchni.
Co prawda, tarcie chrzanu do najprzyjemniejszych zajęć nie należy, ale raz w roku dobrze jest się w Wielki Czwartek nieco poumartwiać, roniąc łzy nad tarłem i miską. Dlaczego w Wielki Czwartek? Bo jak twierdzimy nie tylko my, ale także wielu naszych „chrzanolubnych” przyjaciół i znajomych, cała tajemnica właściwego przygotowania chrzanu kryje się w czasie danym mu by się… „przeżarł”.
Startemu chrzanowi trzeba dać „pooddychać” w chłodzie (pod przykryciem) co najmniej dobę. My pozwalamy mu leżakować 2 doby. Dopiero wtedy nadchodzi najwłaściwszy czas na łączenie go z innymi tradycyjnymi składnikami.

Można - oczywiście - iść na skróty i wykorzystywać tarty chrzan powszechnie dostępny na sklepowych półkach. Robi go praktycznie każda szanująca się przetwórnia warzyw. Jednak taki chrzan to swoista loteria… jeden za kwaśny, drugi za szary, trzeci zbyt płowy, kolejny lejący się, jeszcze inny dziwnie słodki… Ale wybór - bez wątpienia - jest spory!

Zaglądnijmy najpierw do dawnych ksiąg kucharskich...

CHRZAN Z OCTEM.

Utrzeć większą ilość chrzanu na tarce, rozrobić go niezbyt mocnym octem, trochę posolić, pocukrować i złożyć w słój obwiązawszy papierem. W miarę potrzeby podawać do wędlin na gorąco lub na zimno.
(Marya Ochorowicz-Monatowa, „Uniwersalna książka kucharska”, Lwów-Warszawa1926)


CHRZAN.

Korzonki chrzanu wymyć dobrze z piasku, oskrobać i trzymać w wodzie dotąd, aż się je wszystkie utrze. Trzeć trzeba na dworze, albo przy otwartym oknie i prędko się z tem załatwiać, żeby chrzan oczu nie wygryzł. Utarty chrzan powinien postać jakiś czas w przewiewnem miejscu, by zbyteczna gorycz z niego wyszła; potem ułożyć go w słoiku szklanym, albo wr butelce, zalać octem, dodawszy do niego cukru i trochę soli, zakryć dobrze i schować. Stać może długo.

(„Dobra gospodyni, czyli podręcznik kucharski dla polskiego domu”, Bezpłatny dodatek do „Nowego Przyjaciela Ludu”, Nakładem i czcionkami drukarni spółkowej w Kępnie, 1933)


CHRZAN SUROWY Z OCTEM.

Utrzeć kilka łyżek chrzanu, sparzyć gorącą wodą i odlać. 2 łyżki oliwy wymięszać z octem, solą i cukrem i zmięsząć z chrzanem.
(„Tania Kucharka, zawierająca liczne przepisy na tanie i smaczne przyrządzanie różnych potraw, o szczególnie zup, sosów, jarzyn, potraw mięsnych i postnych”. Ułożyła Antonina Dz., Drukiem i nakładem G. Jalkowskiego tow. Akc. w Grudziądzu, „Biblioteka Ludowa”, tom, rok wydania nieznany)

Z zeszytów naszych mam i babć pochodzą dwa poniższe przepisy.
 
CHRZAN Z JAJKAMI.

5 jajek na twardo zemleć, a następnie ucierać w misce dodając tarty chrzan (6 łyżek stołowych). Doprawić solą i pieprzem. Dodać nieco kwaśnej śmietany (z ”czuciem”, by całość nie była nazbyt rzadka).
Powinien szczypać w nos !!! 


CHRZAN Z JABŁKAMI.

W garnku roztapiamy pół łyżki masła, dodajemy 4  jabłka (najlepiej szare renety) pokrojone w cienkie plasterki, podlewamy łyżką wody i smażymy. Po ostudzeniu dodajemy tarty chrzan (wg uznania) doprawiamy do smaku cukrem.
Dobrze jest odstawić go na dobę i sprawdzić ostrość (zawsze można ją podnieść). Tak przygotowany chrzan jest nie tylko smaczny, ale też wspaniale pachnie.

Z Sękowej k/Gorlic proponujemy podany przez Teresę Drzymałę (MP 3) przepis na wielkanocny chrzan.

           

Z Wyskitnej k/Grybowa chrzan od Anny Poznańskiej (MP 3).

Poniżej znajdą Państwo jeszcze kilka kolejnych przepisów na różne sposoby przygotowania wielkanocnego chrzanu...

CHRZAN.

Szklanka startego chrzanu, 1 litr kwaśnej śmietany, 10 żółtek, sól, cukier.Jajka ugotować na twardo, wyjąć żółtka i rozetrzeć dodając świeżo starty chrzan i gęsta,kwaśną śmietanę.
Doprawić solą i odrobiną cukru do smaku.
Białka można utrzeć na tarce lub drobno posiekać i również dodać do chrzanu.
KGW Pogorzany (Małopolska)


CHRZAN DOMOWY NA ZIMNO.


Składniki:
1 litr startego chrzanu, 10 jajek ugotowanych na twardo, 1 szklanka śmietany, ocet lub sok z cytryny, sól, cukier.

Wykonanie:
Chrzan zetrzeć na tarce o drobnych oczkach. Jajka ugotowane na twardo posiekać lub zetrzeć na tarce na małych oczkach, połączyć ze śmietaną i chrzanem.
Przyprawić do smaku solą, cukrem i sokiem z cytryny lub octem.  
Genowefa Ogrodnik, Wola Brzostecka  (Podkarpacie)


CHRZAN DO WĘDLIN I PASZTETÓW.


Składniki:
10 jaj, 10 łyżek octu, 10 łyżek wody, 10 łyżek cukru, 10 łyżek startego chrzanu.
Wykonanie:
Ocet, cukier, wodę zagotować, dodać roztrzepane jaja, zagotować jak budyń, dodać chrzan, zagotować, ostudzić, przełożyć do słoików.
Można przechowywać około jednego miesiąca w lodówce.
Podawać do mięs, wędlin i pasztetów.
Janina Fryc, Brzostek (Podkarpacie)


CHRZAN Z JAJKAMI.
Składniki:
1 szklanka startego chrzanu, 1 l kwaśnej śmietany, 10 żółtek, sól, cukier.

Wykonanie:
Jajka ugotować na twardo, wyjąć żółtka i rozetrzeć dodając świeżo starty chrzan i gęsta,kwaśną śmietanę.
Doprawić solą i odrobiną cukru do smaku. Białka można utrzeć na tarce lub drobno posiekać i również dodać do chrzanu.
Podawać do wędlin i jajek na twardo.
KGW Kłodne (Małopolska)


KREM CHRZANOWY DO WĘDLIN.


Składniki:
2 grube korzenie chrzanu, 4 jajka, ok. 60 ml octu, 1 szklanka wody, 4 pełne łyżki cukru, 1 łyżeczka soli.   Wykonanie:
Chrzan zetrzeć drobno na tarce. Do rondelka wbić całe jajka, dobrze je roztrzepać i rozmącić z wodą, cukrem, solą i octem. Podgrzewać, ciągle mieszając, aż do momentu zawrzenia. Zdjąć z ognia, dodać chrzan i dokładnie wymieszać.
Ostudzony krem można przełożyć do słoika i dosyć długo przechowywać w lodówce.
Podawać jako dodatek do kanapek lub wędlin.
KGW Kłodne (Małopolska)


SOS DO MIĘSA Z JABŁKAMI.


Składniki:
4 - 5 jabłek, 1 szklanka majonezu, 3 - 4 łyżki kwaśnej śmietany, natka pietruszki, sól, pieprz, sok z cytryny.
Wykonanie:
Jabłka obrać, zetrzeć na tarce o grubych oczkach i skropić sokiem z cytryny.
Połączyć z majonezem i śmietaną, doprawić do smaku solą i pieprzem.
KGW Krasne Lasocice (Małopolska)


WIELKANOCNY CHRZAN (JESZCZE INACZEJ).


Składniki:
2 l maślanki, 15 dag surowego chrzanu, wędzone wędliny, gotowane mięso, jajka, sól, pieprz. 

Wykonanie:
Danie trzeba zacząć przygotowywać na trzy dni przed Wielkanocą. Maślankę własnego wyrobu wlać do kamiennego garnka. Chrzan obrać, utrzeć i wymieszać z maślanką.
Garnek przykryć lnianą ścierką i odstawić na trzy dni.
Tuż przed podaniem pokroić kawałki wędlin wędzonych, gotowane mięso i jajka na twardo w grubą kostkę.
Doprawić solą, pieprzem i podawać na wielkanocny obiad.
Nie gotować !!!

Nie ulega kwestii, że wielkanocny chrzan, przez prostotę wykonania, daje nam pełne pole do popisu. Każdy może kierować się własnymi proporcjami, smakami i przyzwyczajeniami.
Nie przepadamy jednak za chrzanem nazbyt zakwaszonym - szczególnie octem spirytusowym.
Jeśli chrzan chcemy lekko zakwasić najlepiej użyć do tego świeżo wyciśniętego soku z cytryny lub octu winnego.


Tekst:
Leszek Horwath i Krzysztof Zieliński
Foto i nagrania: Leszek Horwath
© JM Media. All rights reserved.
 
Wróć ...
Napisz komentarz
  • Prosimy o komentarze odpowiadające tematowi newsa.
  • Personalne odniesienia do autorów artykułów i innych komentarzy będą usuwane.
  • Prosimy nie dodawać w komentarzach odnośnikow do swoich stron WWW. Takie komentarze również będą w całości usuwane.
  • Komentarze pozostawiane przez anonimowych, niezarejestrowanych użytkowników ukażą się na stronie dopiero po zaakceptowaniu przez moderatora.
Autor:
Komentarz:
TŁOCZNIA OWOCÓW PAWŁOWSKI
MELBA ZAPRASZA
EDYTA SZAST ZAPRASZA...
FESTIWAL ŚLĄSKIE SMAKI
KALENDARZ' 2017