Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
Pliki cookies
Aktualności (ostatni kwartał)
Specjały
Przepisy i receptury
Przyprawy
Poradnik Babci Aliny
Gwarzenie przy warzeniu
Ćwierkanie na tapczanie
Wierszowane jodło
Pokochajmy chwasty
Zioła
Miody
Wody mineralne
Wokół kuchni i stołu
Obyczaje
Rękodzieło
Biblioteczka
Na wesoło
Rozmaitości
Do pobrania
Redakcja
Potrawy regionalne - najsmakowitszy portal w sieci
LISTA PRODUKTÓW TRADYCYJNYCH
FUNDACJA IM. HANNY SZYMANDERSKIEJ
BABCIA ALINA NA FACEBOOKU
BABCYNE GWARZENIE - WANDA CZUBERNATOWA
NASZ PROFIL NA fACEBOOK'U - ZAPRASZAMY
KUCHNIA WROCŁAWIA
STOWARZYSZENIE MAŁOPOLSKIE DZIEDZICTWO SMAKU
OGÓLNOPOLSKIE STOWARZYSZENIE SZEFÓW KUCHNI I CUKIERNI
PORTAL GASTRONOMICZNY GastroWiedza.pl

MAGIA WIGILIJNEGO STOŁU.


Niezwykle istotną rolę w przypadku wszystkich świąt odgrywają wierzenia - poglądy i przekonania o występowaniu w ludzkim życiu i przyrodzie zjawisk nadprzyrodzonych.
Jeśli zgodne są one z zasa­dami religii, mówimy wówczas o wierzeniach religijnych; jeśli są z nią sprzeczne, nazywamy je przesądami, zabobonami lub wierze­niami magicznymi. Jedne i drugie są ważnym elementem folkloru ­kultury ludowej.

- A A A +
Drukuj Drukuj
 E-mail  E-mail
RSS RSS


Do tradycji wigilijnych należy dopilnowanie, aby do wieczerzy zasiadała parzysta liczba osób; nieparzysta wróżyć miała rychłą śmierć jednego z biesiadników. Najbardziej obawiano się liczby 13, uważanej za złowieszczą - do wieczerzy w Ogrójcu Chrystus siadł do stołu z dwunastoma apostołami. „Feralna trzynastka” pochodzi właśnie stąd.

Jeżeli siadających razem domowników było nie do pary, to dawniej - starym a pięknym zwyczajem - do stołów szlacheckich zapraszano kogoś ze służby lub czeladzi, a chłopi i mieszczanie pro­sili na wigilię żebraków, także na pamiątkę tego, że Chrystus jadał społem z ubogimi. Przy stole siadano zwykle według wieku, aby jak mawiano „tymże umierać porządkiem”.

Wieczerza wigilijna rozpoczynała się zawsze wspólną modlitwą i do końca miała charakter uroczysty i poważny. Nikomu oprócz go­spodyni nie wolno było wstawać od stołu ani nawet rozmawiać; je­dzono „poważnie, w milczeniu... między jednym kęsem a drugim łyżkę podnosili do góry, albo trzymali w ręce, nie kladąc na stole ani na chwilę ...”.
Podczas jedzenia zachowywano „. ..pospolicie uroczy­sty spokój, tak że oprócz gospodarza nikt głośno nie mówi, lub że tylko starsze osoby rozmawiają, a inni migami się porozumiewają, co komu potrzeba. Czynią to dlatego, aby w roku nie było kłótni w domu, lub żeby w przyszłym roku nie byli gadułami ... Strzegą się jeść łakomie. Uwazają, żeby nikomu nie upadla łyżka, ten bowiem umiera w ciągu roku ...” (E. Janota Lud i jego zwyczaje).
„...A chociaż głodni byli, boć to dzien. cały o suchym chlebie, a podjadali wolno i godnie... Jedli długo i mało kiedy jeśli tam które rzekło jakie słowo, więc ino skrzybot łyżek o wręby się rozlegał i mlaskanie...”(Wł. Reymont, Chłopi).

Jeszcze w XIX wieku na wsiach wieczerzę wigilijną spożywano z jednej, pięknie ozdobionej glinianej misy; którą stawiano na opłatku. Jeżeli opłatek przykleił się do miski, wróżyło to dobry urodzaj te­go, z czego przyrządzona była potrawa.

Liczba osób przy stole powinna być parzysta, natomiast według dawnych zwyczajów liczba obrzędowych potraw wigilijnych po­winna być nieparzysta - 5 lub 7 u chłopów, 9 - u szlachty, u arysto­kracji - 11,13.

„...Ubodzy, aby dopełnić zwyczajem uświęconą ilość potraw, go­tują niektórych tylko na skosztowanie, a co trzeba krajać nożem, to przyrządzają zwykle w przeddzień wigilii,  ażeby o ile można naj­mniej używać ostrych narzędzi w dniu uroczystym...” (Z. Gloger, Z notatek ...).

Przeróżne były tłumaczenia tego zwyczajowego wymogu co do liczby potraw: 7 - dni tygodnia, 9 - na pamiątkę dziewięciu chó­rów anielskich. W zamożnych domach staropolskich istniał zwy­czaj przyrządzania na kolację wigilijną - oprócz innych potraw ­12 dań rybnych (na pamiątkę 12 apostołów). Podawano więc smażone dzwonka ryb, karpie, szczupaki, karasie, i to w ten sposób, ze ten sam gatunek ryb był podawany w rozmaitej formie. Był więc karp smażony i karp po polsku - w szarym sosie z rodzynkami i migdałami, karaś smażony i karaś w śmietanie, lin z grzybami i lin w czerwonej kapuście, szczupak po żydowsku i szczupak w sosie chrzanowym, sandacz z jajkami i sandacz w jarzynach itd., itd. ...

Nieparzysta liczba potraw miała - magicznie - zapewnić urodzaj w następnym roku. Wierzono także, ze potrawy na wieczerzę wigi­lijną powinny składać się ze wszystkich płodów pola, sadu, ogrodu, lasu i wody. Gdyby coś opuszczono, nie obrodziłoby w nadchodzącym roku. Stary zwyczaj nakazywał tez bodaj skosztowanie każdej potrawy, gdyż w przeciwnym wypadku tego, czego nie spróbowano, zabraknie w przyszłym roku.

Niewiele dzisiaj zachowało się z prastarych, rolniczych głównie obyczajów. Rzadko kto je teraz na Wigilię owsiany kisiel, brakuje na naszych stołach dwunastu rybnych dań, nie myjemy się w misce, do­tykając złotych czy srebrnych monet, nie smarujemy zębów czosnkiem, nie opasujemy stołu łańcuchami, nie chowamy wrzecion ... Ale zjedzmy chociaż trochę orzechów i schowajmy łuskę wigilijnego kar­pia do portmonetki - a nuż?!


Tekst Hanna Szymanderska - potrawyregionalne.pl
Foto: Krzysztof Zieliński - potrawyregionalne.pl
© JM Media. All rights reserved.

 
Wróć ...
Napisał: ~Mirek Opublikowano: 2011-12-08 14:57:43
Nie poddawajmy się żadnym kompromisom. Karpia należy kupić żywego, bezpośrednio ze stawu, aby wyprawa była opłacalna należy obejść sąsiadów i zaproponować najlepszego karpia z okolic z basenu betonowego gdzie od tygodnia karpie są wypłukiwane z mułu przez wymuszony przepływ wody. To na pewno wzmocni więzi sąsiedzkie. Następnie karpia zabić lub zaszlachtować, oprawić jak to nasi przodkowie robili. Święta wypracowane będą lesze od tych co z lenistwa kupili już oczyszczonego i wypatroszonego karpia w sklepie.
Napisz komentarz
  • Prosimy o komentarze odpowiadające tematowi newsa.
  • Personalne odniesienia do autorów artykułów i innych komentarzy będą usuwane.
  • Prosimy nie dodawać w komentarzach odnośnikow do swoich stron WWW. Takie komentarze również będą w całości usuwane.
  • Komentarze pozostawiane przez anonimowych, niezarejestrowanych użytkowników ukażą się na stronie dopiero po zaakceptowaniu przez moderatora.
Autor:
Komentarz:
FAKRO - OKNA Z POMYSŁEM!!!
NATURALNIE!!! Z BESKIDU NISKIEGO.
TŁOCZNIA OWOCÓW PAWŁOWSKI
RZEMIEŚLNICZE WYROBY MASARSKIE
MELBA ZAPRASZA
EDYTA SZAST ZAPRASZA...
FESTIWAL ŚLĄSKIE SMAKI
KALENDARZ' 2017